opublikowane mar 30
W porównaniu z godami żaby trawnej, przebieg godów żaby moczarowej wykazuje pewne charakterystyczne różnice będące wynikiem głównie późnego terminu owula-cji samic, właściwości fizjologicznej tego gatunku żaby. Budzenie się ze snu zimowego żab moczarowych następuje z reguły w marcu i uzależnione jest przede wszystkim od temperatury powietrza i w ogóle od stanu pogody w tym miesiącu. Pierwsze dłużej trwające zwyżki temperatury powietrza, charakteryzujące się brakiem przymrozków, zwłaszcza nocnych, powodują pojawienie się żab moczarowych na lądzie. W związku z tą zależnością od pogody, terminy wiosennych pojawów żab tego gatunku są różne w różnych latach. Najwcześniejszym i wyjątkowym, stwierdzonym przeze mnie, terminem pojawienia się żab moczarowych, jest data 10.III., przy temperaturze powietrza 5,0° C (godz. 19). Pojawienie się żab nastąpiło po kilkudniowym gwałtownym ociepleniu, przy czym razem z tymi żabami ukazały się żaby trawne, żaby wodne, ropuchy szare i grzebiuszki ziemne. Najczęściej jednak pojawiają się żaby moczarowe w trzeciej dekadzie marca, w przypadku zaś późnej wiosny dopiero w pierwszej dekadzie kwietnia, co nie należy do rzadkości. Po obudzeniu się ze snu zimowego żaby rozpoczynają natychmiast wędrówkę do stawów, której przebieg jest zupełnie podobny do wędrówki żaby trawnej. Uaktywniane są one wysokimi temperaturami powietrza i wilgotną pogodą względnie deszczem, ... czytaj dalej
opublikowane mar 25
Cechy dymorficzne zarówno w okresie pory godowej jak i poza nią są dobrze rozwinięte i rozpoznanie płci u dorosłych osobników nie przedstawia trudności. U godującego samca na pierwszych palcach przednich kończyn widoczne są duże, czarne, 4 — częściowe modzele, u niektórych jednak okazów niewyraźnie podzielone na części. Wewnątrz jamy gardzielowej występują parzyste rezonatory dobrze zaznaczające się podczas wydawania głosu godowego. Podobnie jak u samców żaby trawnej skóra staje się gruba i gąbczasta, poza tym powstaje silny naciek limfatyezny, powodujący tworzenie się obwisłych fałdów skórnych. Na grzbietowej stronie ciała pojawia się charakterystyczna barwa godowa pochodzenia strukturalnego, mianowicie jednolity (bez desenia), jaskrawy, błękitny lub błękitnoliliowy kolor (yale blue, light kings blue, pale cadet blue). Kolor ten staje się tym jaskrawszy, im bardziej pogoda jest ciepła i słoneczna. Samce w szacie godowej, zgromadzone zwykle w jednym miejscu stawu, przedstawiają wówczas niezwykły i piękny widok, dający się obserwować przez krótki okres i tylko wczesną wiosną (fot. 57). Po ukończeniu godów liliowy kolor zupełnie zanika, a pojawiają się normalne barwy i deseń. Również u godującego samca po wyjęciu go z wody barwa godowa zanika w ciągu kilku minut, wraca jednak w krótkim czasie po wpuszczeniu samca z powrotem do stawu. Brzuszna strona samca jest bezplamista, mlecznobiała ze słabym odcieniem ... czytaj dalej
opublikowane mar 25
Wśród żab moczarowych wyróżnia się 3 formy ubarwienia, a to formę typową, bez desenia i plamistości na grzbiecie, formę paskowaną (var. striata Koch) i formę plamistą (var. maculata Schreiber) (Schreiber 1912, Tierientiew 1924, Mertens 1964 i inni). Forma paskowana charakteryzuje się obecnością szerokiego jasnego paska, wyraźnie odcinającego się od tła, zwężonego na obu końcach i w środku rozszerzonego, biegnącego wzdłuż linii kręgowej od końca pyska aż do końca tułowia. U wielu takich okazów prócz tego środkowego paska występują jeszcze 2 boczne. Występowanie formy paskowanej, zarówno w świetle czynników genetycznych jak i ekologicznych, nie jest dokładnie poznane. Wiadomo jest jednak, że na jednych obszarach występowania żaby moczarowej należy ona do form bardzo rzadkich lub brak jej zupełnie, na innych spotyka się ją częściej (Krasawcew 1939). W Polsce nie jest formą pospolitą. Występuje w różnych jej okolicach obok na ogół znacznie pospolitszej formy nie paskowanej, będącej formą typową dla naszych terenów. W okolicach Olsztyna na przykład brak tej formy, natomiast występuje w okolicach Torunia (74,5%) i w okolicach Gdańska (16%) (Tomasik 1971). W okolicach południowych (np. kolo Krakowa) występuje tylko forma typowa (niepaskowana), natomiast paskowanej brak jest zupełnie. Wśród osobników paskowanych stwierdziłem znacznie częściej samice niż samce. Forma plamista, o plamistości mela-noforowej ... czytaj dalej
opublikowane mar 25
Ogólnie biorąc ubarwienie żaby moczarowej jest podobne do ubarwienia żaby trawnej i dlatego rozróżnienie tych gatunków na podstawie wyłącznie tej cechy jest trudne i często prowadzi do pomyłek. Niezależnie jednak od tego zarówno w ubarwieniu jak i plamistości występują u żaby moczarowej charakterystyczne cechy, mające wartość taksonomiczną. Ubarwienie grzbietowej powierzchni ciała, tak jak u żaby trawnej, składa się z 3 elementów – barwy tła, plamistości barwnej i plamistości melano-forowej. Charakterystyczną dla gatunku barwą tła są różne odcienie barwy brązowej, od jasnokawowej, poprzez brązową, zgriiło-zielonka-wo-brązową, aż do ciemnoczekoladowej (dresden brown, sudan brown, tawny olive, carob brown). Podobnie jak u żaby trawnej występują okazy o barwie czerwonawej względnie ceglastej (mars orange, marocco red, brazil red, burnt sienna). Na tym tle występuje ciemna plamistość barwna, na którą składają się stałe elementy, jak plamy skroniowe, plama kątowa i poprzeczne pręgi na tylnych kończynach. Poza wymienionymi mogą występować u niektórych okazów plamy w paśmie grzbietowym i na powierzchniach bocznych. Plamy skroniowe u większości okazów są szczególnie dobrze zaznaczone, kontrastowo ciemnobrązowe (carob brown, clove brown) i na ogół są one znacznie wyraźniejsze niż u żaby trawnej. Ku przodowi łączą się one z wydłużonymi parzystymi plamami nosowymi, ku tyłowi sięgają aż do pach ... czytaj dalej
opublikowane mar 25
Ciało o delikatnej budowie, tułowiu średnio wysmukłym, głowa mała, wysklepiona, koniec pyska zwężony i wyraźnie zaostrzony. Krawędź nosowa [canthus rostralis) dobrze wykształcona. Oczy wystające, źrenice poziomo eliptyczne. Błona bębenkowa o średnicy mniejszej od średnicy oka jest słabo zaznaczona, jednak widoczna. Występuje tylko 1 modzel podeszwowy – wewnętrzny. Modzel ten jest duży (długi i wysoki), twardy, bocznie spłaszczony, ostry, krawędź jego wystercza wyraźnie poza profil nogi. Długość jego jest większa od połowy długości pierwszego palca tylnej kończyny (indeks D.p./C.int. 1,31 — 2,13). Tylne kończyny złożone i ustawione prostopadle do długiej osi ciała stykają się ze sobą lub nieco zachodzą na siebie (indeks F| T. 0,90- 1,07). Pięta tylnej kończyny w próbie piętowej sięga najczęściej do tylnej krawędzi oka, wyjątkowo do nozdrzy. Zasięg błon pływnych jest różny u obu płci. Skóra gładka, bardzo delikatna i cienka zwłaszcza na brzuchu i brzusznej stronie ud. Fałdy grzbietowe są dobrze wykształcone, wyraźnie występujące, jednak wąskie.
... czytaj dalej